Gesponsorde aanbiedingen:
Vlieg goedkoop naar Slowakije met SkyEuropeCheap tickets boek je
op CheapTickets.nl
Euro Relais vakantiehuizen
6000 huizen in Europa
naar het actuele nieuwsoverzicht
|
Weelde oneerlijk verdeeld in Slowakije 19 mei 2007 (bron: BN/De Stem) Boven het barokke centrum van de Slowaakse stad Lucenec rijzen twee hoge, kleurrijke torenflats op. 'Congrescentrum' staat op een bord. De gebouwen zijn vijf jaar oud, maar veel congressen worden er niet gehouden, zegt Jan Karasek, student bosbouw en receptionist van het bijbehorende Best Western hotel. "Eén keer per maand misschien." Het hotel zelf zit vooral vol als de buitenlandse eigenaren van Johnsen Controls in de stad zijn. Het bedrijf, dat onderdelen voor de auto-industrie levert, is de enige grote werkgever van het dertigduizend zielen tellende stadje. Ooit zorgde de glasindustrie voor werk. Maar van de vijf glasfabrieken in de regio zijn er inmiddels vier gesloten. De vijfde staat twintig kilometer verderop. Van de enorme groei van de Slowaakse economie is in Lucenec dan ook nog weinig te merken, meent Karasek. "Veel mensen vertrekken naar het buitenland om daar werk te zoeken." Slowakije heeft zich geschaard in de economische voorhoede van Centraal-Europa. Met een economische groei van zo'n 7 procent doet het land het uitstekend. Het is echter een erg onevenredig verdeelde groei, zegt sociaal wetenschapper Grigorij Meseznikov. Hij is directeur van het Slowaakse Instituut voor Openbaar Bestuur in Bratislava, dat vorig jaar landelijk onderzoek deed naar de sociaal- economische situatie in Slowakije. "De werkloosheid daalt wel, maar niet overal even snel", aldus Meseznikov. In de hoofdstad Bratislava heeft vrijwel iedereen een baan, maar in een stadje als Lucenec is 14 procent van de bevolking zonder werk, en nog oostelijker ligt dat percentage nog hoger. In Bratislava is de economische opbloei onmiskenbaar. In het geheel gerestaureerde centrum zitten de terrassen vol jonge, goedgeklede mannen en vrouwen die voor hun lunch de voorkeur geven aan sushi boven een klobasa (worst). 's Avonds golft de muziek net iets te luid over het hippe uitgaanspubliek. De stad bruist van activiteit en van mensen die kansen grijpen als ze die zien. In het Oost-Slowaakse kuuroord Bardejovske Kupele lijkt de tijd daarentegen vijftien jaar geleden stil te zijn gezet. Het Astóriahotel, waar ooit tsaar Alexander II zich voor zijn stijve gewrichten liet behandelen, oogt alleen aan de buitenkant nog indrukwekkend. De hal, waar destijds fraaie kroonluchters hingen, is afgetimmerd met donkerbruin laminaat en volgepropt met winkeltjes van communistische snit. De parkachtige omgeving wordt verpest door betonnen hotelkolossen uit de communistische tijd en de service stamt ook uit die periode. Wie geen hotelgast is, vindt in Bardejovske Kupele weinig van zijn gading. Het enige café gaat pas om twee uur 's middags open en op het openluchtmuseum hangt een bordje met de mededeling dat de beheerder later terugkomt. Het lijkt haast een ander land en dat is geen toeval. De economische tweedeling heeft grote maatschappelijke gevolgen, zegt socioloog Meseznikov. "Er is sprake van een enorme sociale, culturele en politieke kloof in het land. Er is een sterk gevoel dat Bratislava alle rijkdom inpikt." Terwijl in de hoofdstad optimisme overheerst, zien Oost-Slowaken de toekomst vaak somber in, aldus Meseznikov. Ze zijn gevoelig voor populistische argumenten en stemmen op partijen die een simpele, nationalistische oplossing aanbieden. De huidige regering, bestaande uit links- en rechtspopulisten, is in het oosten dan ook zeer populair. "Het vervelende is dat het probleem zichzelf gedeeltelijk in stand houdt", zegt Meseznikov. De bevolking in het oosten is veel slechter opgeleid dan in West-Slowakije, en dat maakt de regio voor investeerders minder aantrekkelijk. En omdat de kansen zo gering zijn, gaat iedereen met een goede opleiding zo snel mogelijk weg. Toch ziet hij een lichtpunt. "De positie van Bratislava is voor een deel een erfenis van vroeger, toen het land zeer centraal werd bestuurd. Maar onder de vorige regering is het bestuur sterk gedecentraliseerd. Dat schept de voorwaarden voor regionale ontwikkeling", verwacht hij. Jozo Pracko uit Halic, acht kilometer van Lucenec, deelt dat vertrouwen. De acteur kocht onlangs de oude brandweerkazerne in het dorp en bouwde die om tot een pizzeria annex hotel. "De werkloosheid is hier nog hoog", zegt hij, "Maar het wordt minder." Bovendien gaat binnenkort de verbouwing van de Halicky Zánok, het kasteel boven het dorp, tot vijfsterrenhotel van start. Daarmee ziet de toekomst van Halic er in zijn ogen wat zonniger uit. Slovenská Republika Tot het einde van de Eerste Wereldoorlog is Slowakije een Hongaars onderdeel van dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije. Na de oorlog vormt het samen met Tsjechië de staat Tsjechoslowakije. Volgens veel Slowaken zijn de Tsjechen de dominante partner in dit huwelijk. Na de conferentie van München (1938), waarbij Hitler zijn claim op het Sudetenland gehonoreerd ziet, bezet Duitsland heel Tsjechië. Slowakije wordt in 1939 in naam een onafhankelijke staat, in de praktijk een satelliet van nazi-Duitsland. Het land wordt in 1945 'bevrijd' door het Russische Rode Leger en weer samengevoegd met Tsjechië. Doordat de Slowaken 'München' als een verraad van het Westen zien, staat het land in eerste instantie positief tegenover de communisten. Die vormen dan ook de hoofdmoot van de coalitieregering die tot 1948 stand houdt. In dat jaar ontslaat de communistische minister van Binnenlandse Zaken acht politie-officieren. Uit protest zwaaien de democratische ministers in de regering met hun portefeuille. De communisten benoemen partijleden in hun plaats. Dankzij fraude winnen de communisten de verkiezingen later dat jaar. De machtsovername is daarmee compleet. In de jaren vijftig begint de politieke repressie met showprocesssen tegen politieke tegenstanders. Tien jaar later wordt het land officieel een socialistische staat. Door economische tegenslag besluit de regering meer vrijheid toe te staan op politiek, artistiek en economisch gebied. Tsjechoslowakije komt bekend te staan als het meest liberale communistische land, reden voor de Sovjet-Unie om het nauwlettend in de gaten te houden. Het land staat daar namelijk ook bekend als de minst betrouwbare Warschaupact-partner. In 1968 voert politiek leider Alexander Dubcek het communisme met een menselijk gezicht in: democratischer en liberaler. De Sovjet-Unie is daar niet gelukkig mee en vreest een domino-effect op de andere communistische staten. Als druk op Dubcek niets uithaalt, besluit Sovjetleider Brezjnev tot ingrijpen: in de nacht van 20 op 21 maart rollen Russische tanks de hoofdstad Praag binnen en maken zo een einde aan de Praagse lente. De hervormingen worden teruggedraaid en er worden 50.000 Russische soldaten gestationeerd. Uit protest steekt in 1969 de student Jan Palach zichzelf op het Praagse Wenceslasplein in brand. Hij overlijdt drie dagen later. De Berlijnse muur sleept in zijn val in 1989 veel communistische regimes mee. Met rammelende sleutelbossen op het Wenceslasplein betuigen demonstranten hun instemming met redevoeringen van kardinaal Franti?ek Tomá?ek en de schrijver Václav Havel. Een massale staking legt het land plat en dwingt de regering tot opstappen. Sovjetleider Michael Gorbatsjov weigert militair in te grijpen, zodat de overname zonder bloedvergieten verloopt, een fluwelen revolutie. De Slowaken, die eigenlijk nooit erg gelukkig waren met de Tsjechen, grijpen de val van het communisme aan om meer vrijheid te bedingen. Dat resulteert in een splitsing van Tsjechië op 1 januari 1993. Tsjechoslowakije houdt daarmee op te bestaan. De scheiding wordt uitgebreid gevierd in Slowakije, in Tsjechië is er geen feest. Omdat ook deze gebeurtenis zonder bloedvergieten verloopt, staat die in Slowakije ook bekend als de fluwelen scheiding. Op 1 mei 2004 treedt Slowakije toe tot de Europese Unie. Het wil in 2009 de euro invoeren. Slowakije heeft de staatsschuld, de inflatie en het begrotingstekort redelijk onder controle. Dat geldt nog niet voor andere nieuwe EU-landen zoals Polen, Hongarije en Tsjechië. Die landen hebben zelfs nog geen streefdatum voor de invoering van de euro vastgelegd. De regering neemt tal van maatregelen om buitenlandse investeerders aan te trekken. Dat lukt vooral in de autoindustrie: het land maakt inmiddels de meeste auto's per hoofd van de bevolking ter wereld. Volkswagen was de eerste, maar ook Peugeot/Citroën en Hyundai/ KIA zetten nieuwe productiefaciliteiten op in Slowakije. Personenauto's en onderdelen daarvan zijn nu de belangrijkste exportproducten. Belangrijkste handelspartners zijn Duitsland en Tsjechië. De sociale ontwikkeling houdt geen gelijke tred met de economische, maar begint de achterstand wel in te lopen. In 2002 leeft eenvijfde van de bevolking onder de armoedegrens. De werkloosheid daalt van 18 procent in 2003 naar ruim 10 procent vorig jaar. In 2006 wordt de sociaaldemocraat Robert Fico premier. Hij vormt een coalitie met de extreemrechtse SNS en de eurosceptische HZDS en wil de armoede aanpakken.
|
4 reacties) 
