30 april 2005
(bron: De Volkskrant)
Geen vloedgolf van goedkope arbeid; geen DDR-toestanden in nieuwe lidstaten
Voor iets wat de Big Bang genoemd werd, is de uitbreiding van de Europese Unie verrassend geruisloos verlopen. Maar een jaar na de historische hereniging met de landen uit het voormalige Oostblok klinkt nu toch de echo door in het gemor over de Europese Grondwet.
Van alle rampenscenario's die werden voorspeld toen de tien nieuwe landen op 1 mei 2004 bij de Europese Unie kwamen, is er niet één echt uitgekomen. Anders dan werd gevreesd, is de golf van Oost-Europeanen die de oude vijftien EU-landen zou overspoelen, uitgebleven. Voor een deel is dat te danken aan de tijdelijke maatregelen waarmee de oude EU-landen werknemers uit de nieuwe lidstaten buiten de deur mogen houden. Vooral Duitsland en Oostenrijk hadden als 'frontlijn-staten' aangedrongen op die beperkingen die zeven jaar mogen duren.
Maar ook in de EU-landen die geen gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid hun arbeidsmarkt tijdelijk af te schermen, heeft de Big Bang geen onbeheersbare vloedgolf van arbeiders uit de nieuwe EU-landen veroorzaakt. Groot-Brittannië heeft sinds de toetreding van de tien vrijwel zonder problemen ongeveer 130duizend immigranten uit het nieuwe Europa opgenomen.
Op hun beurt waren de nieuwkomers bang dat hun economieën onder de voet zouden worden gelopen door bedrijven uit de oude vijftien, maar ook dat blijkt schromelijk overdreven. Sommigen voorspelden dat het de nieuwe lidstaten zou vergaan als de voormalige DDR na de Duitse hereniging, maar alle cijfers wijzen erop dat de nieuwkomers juist enorm hebben geprofiteerd van de uitbreiding. Hun economieën zijn het afgelopen jaar met gemiddeld 5 procent gegroeid, tegen 3,7 procent in het jaar daarvoor.
Vooral voor de Oost-Europese boeren is de Big Bang een klapper gebleken. Hun inkomens zijn met 50 procent gestegen, doordat hun afzetmarkt veel groter is geworden, maar natuurlijk ook dankzij de subsidies uit Brussel. In totaal hebben de tien nieuwe lidstaten netto 2,8 miljard euro uit Brussel gekregen voor investeringen in hun landbouw, infrastructuur en vernieuwende projecten.
Tot hun verrassing hebben de Oost-Europese nieuwkomers ook hun stempel kunnen drukken op het buitenlands beleid van de EU. Zonder de druk van Polen en Litouwen zou de EU zich waarschijnlijk niet zo actief hebben opgesteld in het bijsturen van de crisis die in Oekraïne uitbrak na de vervalste presidentsverkiezingen eind vorig jaar. De uitkomst was een flink succes voor de Europese diplomatie.
Maar in het oude Europa blijken veel burgers zeer gemengde gevoelens te hebben over de hereniging met hun oosterburen. Voor sommigen is de EU daardoor zo verwaterd, dat ze er nauwelijks nog binding meer mee voelen. Waarom hebben we daar niet over mogen stemmen?, klinkt nu achteraf de klacht.
Ironisch is dat het nu juist de oude EU-landen zijn die zich in het nauw gedrongen voelen. Vooral in Frankrijk ziet men de nieuwe lidstaten als een soort paard van Troje waaruit allerlei ongewenste pro-Amerikaanse en neo-liberale monstertjes tevoorschijn springen, nu het beest eenmaal binnen de muren van Europa is.
Neem het 'vlaktaks'-regime (een laag standaardtarief voor inkomsten- én vennootschapsbelasting) waarmee Slowakije furore maakt in de EU. Frankrijk ziet dat als een vorm van oneerlijke concurrentie waarmee bedrijven worden weggelokt uit de oude vijftien. Ook Duitsland is fel tegen de afbraaktarieven die Slowakije en Letland hanteren. Al die onvrede lijkt zich nu te gaan vertalen in een luid Frans ‘nee’ in het referendum over de Grondwet.
Sinds de Big Bang is de animo voor volgende uitbreidingsrondes drastisch afgenomen. De EU-leiders hebben weliswaar ingestemd met het toelaten van Bulgarije en Roemenië en het beginnen van de onderhandelingen met Turkije, maar de publieke steun daarvoor is heel klein.
Als de Grondwet (die juist bedoeld is om de EU bestuurbaar te houden na de uitbreiding) in de afgrond verdwijnt, zal de volgende Big Bang - de uitbreiding met Turkije - waarschijnlijk nog lang op zich laten wachten.
tags:
Er zijn nog geen reacties
Geef uw reactie
\n');
if (DYbanner_ShockMode) {
document.write('<'+'script type="text/javascript" language="javascript1.1" charset="UTF-8" src="http://dy.testnet.nl/BANNER/c=13086/p=0/f=63/a=99569/s=' + DYbanner_siteID + '/?ts='+new Date().getTime()+'">');
}
else if (!(navigator.appName && navigator.appName.indexOf("Netscape")>=0 && navigator.appVersion.indexOf("2.")>=0)) {
document.write('<'+'script type="text/javascript" language="javascript1.1" charset="UTF-8" src="">');
}
// -->